Jaren 50, 11e eeuw

In 6558 (1050) overleed de vorstin, de echtgenote van Jaroslav.[1]

In 6559 (1051) stelde Jaroslav (I)larion in een bisschoppenvergadering aan als metropoliet over Rusland in de kerk van de Heilige Sofia.[2]

En dan zullen we in dit verband vertellen waarom het Holenklooster deze naam kreeg. De godlievende vorst Jaroslav hield van het dorp Berestovoje en van de Kerk van de Heilige Apostelen die daar stond. Hij was beschermheer van vele geestelijken, onder wie een priester Ilarion genaamd, een barmhartig man, die van boeken hield en veel vastte. Deze Ilarion placht van Berestovoje naar de Dnepr te gaan, naar een heuvel waar nu het oude Holenklooster staat, en bad daar vaak, want er was een groot bos. Hij groef een klein hol uit van twee sažen[3], en wanneer hij uit Berestovoje kwam, zong hij daar de getijden en bad in het verborgene tot God. Toen beroerde God het hart van de vorst en hij stelde hem aan als metropoliet van de Heilige-Sofiakerk, maar het hol bleef. En enkele dagen later gebeurde het dat een man met een wereldse naam uit de stad Ljubec[4] de goddelijke ingeving kreeg op reis te gaan naar een vreemd land. Deze nu vertrok naar de Heilige Berg[5], zag de kloosters die daar staan en tijdens zijn rondreis kreeg hij de monastieke leefwijze lief. Hij ging naar een klooster en verzocht de abt hem als monnik in te kleden. Deze voldeed aan zijn verzoek, diende hem de tonsuur toe en gaf hem de naam Antonij. Nadat hij hem had onderwezen en onderricht in de de monastieke leefwijze, sprak hij tot hem:”Ga terug naar Rusland en moge de zegen van de Heilige Berg over u komen, omdat vele monniken van u zullen komen.” Hij zegende hem en zond hem heen met de woorden:”Ga in vrede.” Antonij nu ging naar Kiëv en dacht na over de plaats waar hij zou moeten wonen. En hij ging langs kloosters, maar ze bekoorden hem niet, daar God dat niet wilde. Hij trok door wouden en over bergen, op zoek naar de plaats die God hem zou aanwijzen. Hij kwam bij de berg waar Ilarion het hol had gegraven en kreeg deze plaats lief. Hier vestigde hij zich en begon in tranen tot God te bidden, zeggende:”Heer, veranker mij op deze plaats en moge op deze plaats de zegen rusten van de Heilige Berg en van mijn abt, die mij tot monnik heeft gewijd.” En hij ging daar wonen, bad tot God, at om de dag droog brood, dronk met mate water en groef een hol. Noch overdag, noch ’s nachts gunde hij zichzelf rust, arbeidend, wakend en in gebed. Toen vernamen goede mensen van hem. Zij zochten hem op en brachten voor hem mee waaraan hij behoefte had. En hij werd bekend als de grote Antonij: zij die bij hem kwamen vroegen zijn zegen. Later, na het overlijden van grootvorst Jaroslav, nam zijn zoon Izjaslav de macht over en vestigde zich te Kiëv. Antonij was vermaard in heel het Russische land; Izjaslav nu, die vernomen had van zijn manier van leven, kwam met zijn druûina en vroeg om zijn zegen en gebed. 

De grote Antonij werd door allen erkend en gerespecteerd en er begonnen broeders naar hem toe te komen, die hij aannam en de tonsuur toediende. Er verzamelden zich bij hem twaalf broeders en zij groeven een groot hol, een kerk en kloostercellen, die zich tot op de huidige dag in de grot onder het oude klooster bevinden. Toen de broeders verzameld waren, sprak Antonij tot hen: “Het is God die u, broeders, verenigd heeft en u bent hier dankzij de zegen van de Heilige Berg, waarmee een abt van de Heilige Berg mij tot monnik gewijd heeft en ik u. Kome allereerst de zegen van God over u en in de tweede plaats de zegen van de Heilige Berg.” En verder zei hij tegen hen: “Gij zult alleen verder leven. Ik zal een abt over u aanstellen, want ik wil alleen naar gindse heuvel gaan om, zoals ik al eerder gewend was, in eenzaamheid te leven.” En hij stelde Varlaam als abt over hen aan. Zelf ging hij naar die heuvel en groef er een hol uit, dat zich bevindt onder het nieuwe klooster. Hierin dan eindigde het leven van hem die in deugd had geleefd en het hol in geen veertig jaar verlaten had. Hier ook liggen zijn stoffelijke resten tot op deze dag. De broeders nu leefden met hun abt in het hol. Toen het aantal broeders toegenomen was en er in het hol niet meer voldoende ruimte voor hen was, vatten zij het plan op om buiten het hol een klooster neer te zetten. De abt en broeders gingen naar Antonij en zeiden tot hem: “Vader, het aantal broeders is gegroeid, zodat wij niet meer in het hol kunnen wonen. Moge God, door uw gebed, toelaten dat wij een kerkje buiten het hol neerzetten.” En Antonij gaf zijn toestemming. Zij nu bogen zich voor hem en bouwden boven het hol een klein kerkje neer met de naam Heilige-Maria-Tenhemelopneming. En God begon door de gebeden van de Heilige Moeder Gods het aantal monni­ken te vermeerderen en de broeders en hun abt vatten het plan op een klooster te bouwen. De broeders gingen naar Antonij en zeiden: “Vader, de broeders nemen toe in aantal en wij zouden een klooster willen bouwen.” Antonij sprak verheugd: “Gezegend zij God in alles en het gebed van de Heilige Moeder Gods en van de vaders die op de Heilige Berg leven zij met u.” En na deze woorden stuurde hij een van de broeders naar vorst Izjaslav met de volgende boodschap: “Mijn vorst, God vermeerderde het aantal broeders , maar er is te weinig ruimte. Geeft u ons toch de berg geven die boven het hol is.” Toen Izjaslav dit hoorde verheugde hij zich, zond zijn vertrouweling en droeg de berg aan hen over. De abt en de broeders richtten een grote kerk op en het klooster omheinden ze met een palissade. Ze maakten veel cellen, voltooiden de bouw van de kerk en versierden die met ikonen. Hier vindt het Holenklooster zijn oorsprong, omdat de monniken eerder in een hol leefden; daarom wordt het het Holenklooster genoemd. Het is voortgekomen uit de zegen van de Heilige Berg. Na de voltooiing van het Holenklooster onder abt Varlaam stichtte Izjaslav het Heilige Dmitrijklooster. Hij stelde hierover Varlaam als abt aan, omdat hij het hoger wilde plaatsen dan het Holenklooster, daarbij rekenend op zijn rijkdom. Want vele kloosters zijn door keizers en bojaren en uit rijkdom gesticht, maar het zijn niet dezelfde als die zijn gebouwd met tranen, vasten, gebed en nachtwaken. Want Antonij had goud noch zilver, maar hij bereikte zijn doel met tranen en vasten, zoals ik reeds zei. Nadat Varlaam naar het Heilige-Dmitrijklooster was gegaan, gingen de broeders  in beraad en begaven zich naar starec Antonij en zeiden: “Stel over ons een abt aan.” Hij echter sprak: “Wie wilt ge?” Zij nu antwoordden: “Hem die God wil en ook gij.” En hij zei tot hen: “Wie van u is gehoorzamer, zachtmoediger, nederiger dan Feodosij, laat hij abt over u zijn.” De broeders waren verheugd, bogen voor de starec en benoemden Feodosij tot abt over de gemeenschap, die twintig broeders telde. Nadat Feodosij de leiding over het klooster had overgenomen, stelde hij onthouding, streng vasten en met tranen gepaard gaande gebeden in en  geleidelijk verzamelde hij veel monniken om zich heen, in totaal honderd. En hij ging op zoek naar een monastieke regel en vond toen Michail, monnik van het Studionklooster, die met metropoliet Georgij uit Griekenland gekomen was. Hij begon bij hem te informeren naar de regel van de monniken van Studion.[6] En toen hij de informatie gekregen had, schreef hij de regel over en voerde hem in zijn klooster in: hoe de kloostergezangen te zingen, een buiging te maken, hoe de lezingen te doen. Ook het staan in de kerk, de hele kerkelijke orde, het zitten aan tafel, wat te eten op welke dagen, alles in overeenstemming met de regel. Nadat Feodosij dit hele statuut gevonden had, legde hij het op aan zijn eigen klooster. Van zijn klooster nu namen alle andere kloosters de regel over; daarom werd het Holenklooster geëerd als het alleroudste. Terwijl Feodosij in het klooster leefde, een deugdzaam leven leidde, toezag op de naleving van de monastieke regel en ieder die bij hem kwam ontving, kwam ook ik, zwakke en onwaardige knecht, bij hem en hij nam mij aan in mijn zeventiende levensjaar. Zo heb ik opgetekend en vastgelegd in welk jaar het klooster is ontstaan en waarom het Holenklooster zo wordt genoemd. Maar over het leven van Feodosij zullen we nog spreken.

In 6560 (1052) stierf Vladimir, de oudste zoon van Jaroslav, in Novgorod en hij werd begraven in de Heilige Sofia, die hij zelf had gesticht.

In 6561 (1053) werd bij Vsevolod (Jaroslavi¹) een zoon geboren uit de dochter van de Griekse keizer en hij noemde hem Vladimir.  

In 6562 (1054) overleed de Russische grootvorst Jaroslav. En toen hij nog in leven was, ontbood hij zijn zonen en sprak tot hen: “Zie, ik verlaat deze wereld, mijn zonen; hebt elkaar lief, omdat jullie broers zijn, uit eenzelfde vader en moeder. Opdat, als jullie in liefde tot elkaar leven, God met je is en hij jullie vijan­den aan je zal onderwerpen. En jullie zullen in vrede leven. Maar als jullie in haat zullen leven, in twist en tweedracht, dan zul je zelf omkomen en het land van jullie vaders en grootvaders te gronde richten, dat zij met grote moeite hebben verworven; leeft echter in vrede, naar elkaar luisterend. Welnu, ik vertrouw in mijn plaats de hoofdstad Kiëv toe aan mijn oudste zoon en jullie broer Izjaslav; luistert naar hem, zoals jullie naar mij luisterden, opdat hij voor u in mijn plaats zij. Aan Svjatoslav geef ik ‡ernigov, aan Vsevolod Perejaslavl’ aan Igor’ Vladimir en aan Vja¹eslav Smolensk. En zo verdeelde hij de steden onder de broers, hen verbiedend elkaars grenzen te overschrijden en elkaar te verjagen, en tegen Izjaslav zei hij: “Als iemand zijn broer krenkt, dan help jij degene die gekrenkt wordt.” En zo gebood hij zijn zonen in liefde te leven. Hij was zelf al ziek toen hij in Vyšegorod aankwam, maar daar verergerde zijn ziekte. Izjaslav was toen in..., en Svjatoslav in Vladi­mir, maar Vsevolod was toen bij zijn vader. Deze was van de broers bij zijn vader het meest geliefd en hem had hij altijd bij zich. Het einde van Jaroslavs leven was aangebroken en hij gaf zijn ziel over aan God, op de eerste zaterdag van de Vasten, op het feest van de Heilige Feodor (19 februari). Vsevolod legde het lichaam van zijn vader af, legde hem op een slee en bracht hem naar Kiëv. Priesters zongen  de gebruikelijke gezangen en het volk huilde om hem; nadat ze hem daarheen gebracht hadden, legden ze hem in een marmeren graf in de Heilige Sofiakerk. En Vsevolod en alle mensen beweenden hem. Jaroslav leefde 76 volle jaren.

Het begin van het bewind van Izjaslav in Kiëv. Aangekomen, vestigde Izjaslav zich in Kiev, Svjatoslav in ‡ernigov, Vsevo­lod in Perejaslavl’, Igor’ in Vladimir en Vja¹eslav in Smolensk. In hetzelfde jaar trok Vsevolod in de winter op tegen de Turken in Voin’ en overwon de Turken. In datzelfde jaar kwam Boluë met de Polovcen en sloot Vsevolod vrede met hen. En de Polovcen keerden terug, vanwaar ze gekomen waren.

In 6565 (1057) overleed Jaroslavs zoon Vja¹eslav in Smolensk en zetten ze Igor’ in Smolensk neer, na hem weggehaald te hebben uit Vladimir.

In 6566 (1058) overwon Izjaslav de Goljad’[7].

In 6567 (1059) lieten Izjaslav, Svjatoslav en Vsevolod hun oom Sudislav vrij uit de gevang­enis, waar hij 24 jaar had gezeten. Nadat ze hem bij het kruis de eed hadden afgenomen, werd hij monnik.